Бұрандалы қадалар іргетас салудың оңай тәсілі сияқты көрінеді: металл тіректерді әкеліп, жерге бұрап кіргізесіз де, келесі жұмысқа көше бересіз. Бірақ сырттай қарапайым көрінетін бұл істің артында мұқият инженерлік есеп жатыр. Қаданың ұзындығын немесе топырақ сипаттамаларын анықтаудағы қателік монтаждың өзінен де қымбатқа түсуі мүмкін.
Бұрандалы қадалы іргетас қалай құрылғанын, қандай ғимараттарға жарайтынын және жұмысты бастамас бұрын нені тексеру керектігін қарастырайық.
Бұрандалы қада қалай құрылған?
Бұрандалы қада — ұшында бір немесе бірнеше қалақшасы бар металл құбыр. Айналдырған кезде ол топыраққа енеді, ал қалақшалары ғимарат жүктемесін топырақ негізіне беруге қатысады.
Қадалар өзек диаметрі, қабырға қалыңдығы, ұшының пішіні және қалақшаларының геометриясы бойынша ерекшеленеді. Көтергіш қабілет осы параметрлерге, топырақтың қасиеттеріне және монтаж сапасына байланысты. Сондықтан қаданы тек сыртқы көрінісіне немесе сатушы көрсеткен жүктеме шамасына қарап бағалауға болмайды.
Сатып алғанда нені тексеру керек?
Өнім паспортын, болаттың сипаттамаларын, қабырға қалыңдығын, дәнекерленген жіктердің сапасын және коррозияға қарсы қорғанысын тексеріңіз. Құжаттар бұйымды жобаның талаптарымен салыстыруға мүмкіндік беруі тиіс.
Бұрандалы қадалы іргетас қандай үйлерге жарайды?
Мұндай негіздер көбіне қаңқалы, ағаш және басқа да салыстырмалы түрде жеңіл ғимараттар үшін қарастырылады. Дегенмен қолданылу аясы бұлармен шектелмейді: ауырлау ғимаратқа орнату мүмкіндігі жүктеме есебіне, топырақ жағдайына және ростверктің конструкциясына байланысты.
Бұрандалы қадалы негіз биіктік айырмасы бар учаскелерде, сондай-ақ кейбір әлсіз немесе суға қаныққан топырақтарда тиімді болуы мүмкін. Бірақ тасты қосындылар, тығыз кедергілер және коррозиялық белсенді орта жұмысты едәуір қиындатады.
Негізгі сұрақ «бұл қада кірпіш үйге жарай ма?» емес, «жүктемелер мен топырақ жағдайлары жобада расталған ба?» болуы керек. Айырмашылығы осында.
Бұрандалы қадалардың артықшылықтары мен кемшіліктері
Артықшылықтары
- Жылдам монтаж.Қолайлы жағдайда тіректерді орнату көптеген бетон жұмыстарына қарағанда аз уақыт алады.
- Жер қазу жұмыстары аз.Әдетте бүкіл ғимарат астынан тұтас қазаншұңқыр қазудың қажеті жоқ.
- Бедері тегіс емес учаскеде жұмыс істеу.Қада бастарының биіктігін жобада көрсетілген деңгейге келтіруге болады.
- Келесі жұмыстарды жалғастыру мүмкіндігі.Негізді жобадағы тексеру мен қабылдау аяқталған соң жүктеуге рұқсат етіледі.
Шектеулері
- Металл коррозиясы.Қызмет ету мерзімі топыраққа, болатты қорғау тәсіліне және жобада қарастырылған қима қорына байланысты.
- Жертөле салудың қиындығы.Қалыпты қадалы іргетас сұлбасында толыққанды жертөле қарастырылмайды.
- Салқын еденасты кеңістігі.Бірінші қабаттың еденіне дұрыс жылу оқшаулау және ылғалдан қорғау қажет.
- Кез келген топырақ жарамайды.Қаданы енгізуге кедергі келтіретін жағдайлар мен учаске ерекшеліктері басқа негіз жүйесін қажет етуі мүмкін.
Ал үнем жағы қалай? Бір қаданың бағасын емес, іргетастың толық құнын салыстыру қажет: инженерлік зерттеу, монтаж, ростверк, металды қорғау және еден құрылысы. Кейде өзге конструкциялармен баға айырмасы күткеннен аз болады.
Орнату алдында нені есептейді?
Монтажға дейін инженерлік-геологиялық зерттеулер жүргізіледі. Олар көтергіш топырақ қабаттарын, жерасты суының деңгейін, ортаның коррозиялық белсенділігін және топырақтың ықтимал деформацияларын анықтауға көмектеседі.
Жобалаушы ғимараттың салмағын, қар мен желдің әсерін, жабындардан түсетін жүктемелерді және ростверк ерекшеліктерін ескереді. Нәтижесінде мына параметрлер белгіленеді:
- қадалардың түрі, диаметрі және ұзындығы;
- тіректер саны және олардың арақашықтығы;
- жобалық енгізу тереңдігі және монтажды аяқтау өлшемшарттары;
- қада бастарын бекіту және тіректерді ростверкпен біріктіру тәсілдері;
- коррозиядан қорғау және сапаны бақылау шаралары.
Топырақтың қату тереңдігі — маңызды бағдар. Бірақ қалақшаны осы белгіден төмен орналастыру іргетастың тұрақтылығына өздігінен кепіл бола алмайды. Аяздық ісіну әсерін де, көтергіш қабаттың орнын да ескеру қажет.
Бұрандалы қадалар қалай орнатылады?
Монтаж жобаға және өндірушінің нұсқаулығына сай жүргізіледі. Шағын тіректер кейде қолмен орнатылады, бірақ көптеген жүйеге механикаландырылған жабдық пен бұрау моментін бақылау қажет.
1-кезең. Учаскені дайындау және белгілеу
Кедергілерді алып тастап, жерасты коммуникацияларының орналасуын нақтылайды, ғимарат осьтерін жерге түсіріп, қадалардың жобалық нүктелерін белгілейді.
2-кезең. Тіректерді топыраққа енгізу
Қада тиісті жабдықпен айналдырылады. Бұл кезде оның орналасуы мен енгізу параметрлері бақыланады. Жұмысты жеңілдету мақсатында топырақты өз бетінше сумен шайып жұмсартуға болмайды: бұл қада мен негіздің өзара әрекеттесу жағдайын өзгертеді.
3-кезең. Тереңдік пен монтаж параметрлерін тексеру
Жұмыс жобада көрсетілген өлшемшарттарға жеткенде тоқтатылады. «Қада әрі қарай кірмей тұр» деген сезімнің өзі жеткіліксіз. Кедергі кездессе немесе қада өзегі зақымданса, жағдайды жауапты маман бағалауы тиіс.
4-кезең. Қада бастары мен ростверк
Қадалардың орналасуы тексерілгеннен кейін жобада қарастырылған қада бастары мен біріктіруші элементтер орнатылады. Құбырларды ұзарту, дәнекерлеу және қосылыстарды жасау тәсілдері жүйенің құжаттамасына сай болуы керек.
Қандай қателер ерекше қауіпті?
Мәселелер көбіне монтаж бригадасы келгенге дейін басталады: қадалар топырақ туралы дерексіз сатып алынады, көршінің тәжірибесіне сүйенеді немесе үнемдеу үшін тіректер санын азайтады.
Тіктен бақылаусыз ауытқу, қорғаныш жабынның зақымдануы және монтаж тесігінің деформациясын жоғары көтергіш қабілеттің белгісі деп қабылдау да қауіпті. Мұндай жағдайда жұмысты тоқтатып, конструкцияны тексеру қажет.
Қабылдау алдында атқарушылық құжаттаманы және жобада қарастырылған бақылау нәтижелерін сұратқан жөн.
Бұрандалы қадалар қолайлы учаскеде іргетасты жылдам тұрғызуға мүмкіндік береді, бірақ геологиялық зерттеу мен инженерлік есептің орнын баспайды. Іргетастың сенімділігі топырақ сипаттамаларына, металл бұйымдардың сапасына, монтаж дәлдігіне және ростверктің дұрыс құрылуына байланысты.
Жоба мен бақылау талапқа сай орындалса, бұл технология ыңғайлы әрі экономикалық тұрғыдан орынды болуы мүмкін. Ал талаптар сақталмаса, монтаж жылдамдығы артықшылық болудан қалады.